ارزیابی پویایی زمین‎ساختی تاقدیس سپیدار با استفاده از ابعاد فرکتالی آبراهه‎ها، خطواره‎ها و کانون سطحی زمین‎لرزه‎ها، زاگرس چین خورده ساده، فارس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی- تکتونیک، دانشگاه تحصیلات تکمیلی، صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان

2 استادیار گروه علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان

3 دانشیار گروه علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان

4 استادیار گروه اکولوژِی، پژوهشگاه بین المللی علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان.

10.22084/nfag.2020.20442.1397

چکیده

تحلیل فرکتالی روشی مناسب جهت تشخیص میزان تاثیر فعالیت‎های زمین‎ساختی و بلوغ ساختاری به صورت کمی می‎باشد. در این نوشتار از روش مربع شمار برای اندازه گیری بعد فرکتالی آبراهه‎ها، خطواره‎ها و زلزله‎های تاقدیس سپیدار در کمربند زاگرس چین خورده ساده(زاگرس میانی) استفاده شده است. محاسبه بعد فرکتال آبراهه‎ها نشاندهنده تغییرات عدد فرکتالی در راستای شمال باختر-جنوب خاور می‎باشد؛ بطوریکه عدد فرکتالی به سمت شمال باختر کاهش می‎یابد. عدد فرکتال حاصل از واکاوی خطواره‎های مستخرج از تصاویر سنتینل و زلزله‎ها روندی افزایشی به سمت شمال باختر تاقدیس نشان می‎دهند. با توجه به این تغییرات، پویایی تاقدیس در بخش شمال باختری آن بیشتر است. این امر از عواملی مانند تغییر توپوگرافی، جنس و سن سنگ‎ها تاثیر می‎پذیرد. محل تغییرات عدد فرکتالی در بخش میانی تاقدیس با ساختار زین اسبی ناشی از تغییرات توپوگرافی تقریبا تطابق دارد. در این محل، چین برخاستگی کمتری نسبت به بخش‎های مجاور خود دارد. وجود آبراهه‎های چنگالی، دره‎های خشک و ساختار زین اسبی نشان می‎دهد که تاقدیس سپیدار در گذشته یک چین واحد نبوده است، بلکه نتیجه گسترش جانبی چین‎هایی است که رشد کرده و به یکدیگر پیوسته اند. با توجه به مدل‎های رشد چین‎ها، بنظر می‎رسد تاقدیس سپیدار از مدل پیوند خطی که حاصل آن به شکل یک چین نیمه استوانه ای همراه با ساختار زین اسبی در محل ادغام چین‎هاست تبعیت می‎کند. تغییرات عدد فرکتالی در طول تاقدیس با تغییرات ناشی از محل ادغام چین‎ها تطابق خوبی را نشان می‎دهد که نشاندهنده تاثیر زمین ساخت فعال چین بر شکل‎گیری و توزیع الگوی عناصر زمین ریخت شناسی در تاقدیس است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of tectonic activity effect in the Sepidar anticline: insight from fractal analysis of driange pattern, fractures and earthquakes, Zagros simply folded belt, Fars

نویسندگان [English]

  • shabnam Zare berdeji 1
  • Saeede Keshavarz 2
  • Majid Shahpasand zadeh 3
  • Reza Hasanzadeh 4
1 MSc. student, Graduate University of Advanced Technology, Kerman, Iran
2 Assistant professor, Graduate University of Advanced Technology, Kerman, Iran
3 Associate professor, Graduate University of Advanced Technology, Kerman, Iran
4 Assistant professor, Institute of Science and High Technology and Environmental Sciences, Graduate University of Advanced Technology, Kerman, Iran
چکیده [English]

Sepidar anticline in southwest of the Zagros, located in a tectonically active area, is delineated by the Sepidar, Sabzpoushan, Khafr and other active faults. This anticline has lost its cover of soft Miocene and Pliocene sediment and is now developed solely in the Asmari resistant limestone. Fractal dimensions of drainage pattern, fractures and earthquake in the Sepidar anticline show different values which varied in the NW-SE direction. Based on these variations, the northwestern parts of the fold have more tectonic activity than the southeastern parts. The transition between these parts correlated with saddle in the fold crest, which has undergone less uplift than the surroundings parts of the fold. Asymmetric forked drainage pattern, sinuosity drainage, and dry valley in the Sepidar flanks are geomorphological evidences of lateral propagation of folds. These geomorphological evidences and Inverse Distance Weighting (IDW) maps of fractal variations demonstrate the Sepidar anticline as a sub-cylindrical fold resulted from linear linkage with a saddle at the location where the two initial folds linked.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fractal Analyses
  • Drainage Pattern
  • Earthquake
  • Fractures
  • Lateral Fold Propagation