بررسی وضعیت هیدروژئوشیمیایی آبخوان دشت خانمیرزا در ارتباط با سازندهای زمین‌شناسی (استان چهارمحال و بختیاری)

نویسندگان

1 استادیار ، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور، ایران

2 استادیار ، پژوهشکده علوم پایه سلامت، مرکز تحقیقات سلولی و ملکولی ، دانشکده علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد

3 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد

4 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید بهشتی. تهران

چکیده

آبخوان خانمیرزا در دشت خانمیرزا و در جنوب لردگان در استان چهارمحال و بختیاری واقع شده‌است. این منطقه از نظر زمین‌ساختاری در زون زاگرس چین خرده و در جنوب گسل دنا قرار دارد. مطالعات صحرایی و پتروگرافی دال بر حضور سازندهای زمین‌شناسی متنوع( آهک، دولومیت، رس، گچ، نمک، ماسه‌سنگ و سنگ‌های آذرین) از پرکامبرین تاکنون می‌باشد. بررسی سه دوره آنالیز شیمیایی 16 حلقه چاه طی سالهای 1395-1396 و بررسی داده های هیدروژیوشیمیایی یه دوره 10 ساله دال بر روند کاهشی کیفیت آب در بخشهای مرکزی و شرقی دشت می باشد. پهنه بندی مکانی پارامترهای شیمیایی نمایانگر سیر تکامل ژئوشیمیایی آب زیرزمینی دشت خانمیرزا از تیپ بی‌کربناته کلسیک (منیزیک) با غلظت املاح کم در مناطق تغذیه شمال غربی و جنوب شرقی آغاز و به تیپ کلرو سدیک در منطقه تخلیه مرکزی دشت خاتمه پیدا می‌کند. نسبت‌های یونی دشت خانمیرزا انحلال ژیپس و نفوذ آب‌شور در اطراف گسل و مرکز دشت را نشان می‌دهد. نتایج آنالیز عناصر سنگین دال بر غلظت بالای0.08 تا 11/0 = As ، 52/0 تا 46/0=Co، 51/0 تا 43/0=Cd ، 17/83 تا 57/60=Fe ، 43/1 تا 96/0=Pb تا چندین برابر استاندارد جهانی در آبخوان می‌باشد. وجود وضعیت تکتونیکی و چینه‌شناسی منطقه مهمترین عامل آلایندگی آب زیرزمینی به عناصر سنگین می‌باشد. حضور سکانس‌های از سازندهای تبخیری هرمز در شرق حوزه، و حضور سازندهای رسی و ماندگاری آب در بخش مرکزی حوزه باعث شوری و تجمع عناصر سنگین در دشت خانمیرزا شده‌است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Hydrochemical study of Khanmirza plain aquifer in relation to geological formations (Chaharmahal and Bakhtiari Province)

نویسندگان [English]

  • maryam ahankoub 1
  • gashtasb mardani 2
  • sayyed Hassan tabatabaei 3
  • zahra hadipour 4
1 assistance professor, department of geology, faculty of science, payam noor university, iran
2 assistance professor, Cellular and Molecular Research Center, Basic Health Sciences Institute, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran
3 associated of professor, Department of Water Engineering, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran.
4 department of geology, faculty of science, Shahid Beheshti university, tehran,iran
چکیده [English]

Khanmirza aquifer is located in Khanmirza plain, south of Lordegan in Chaharmahal and Bakhtiari province. The study area is part of fold Zagrous and is located in south of Dena fault. Field and petrographic studies indicate various geological formations (limestone, dolomite, clay, gypsum, salt, sandstone and igneous rocks) from the Precambrian (Hormoz Formations) to the now. The 16 wells during 3 periods were analysis in 2016-2017, and also datas of periods 15 years to were studied. All data indicate to decreas water quality of the central and east part of the plain. Spatial zoning of hydrochemical parameters indicat geochemical evolution process of Khanmirza aquifer groundwater from calcium bicarbonate type (magnesium) with salinity low concentration in northwestern and southeastern and chloro-sodium type in the central part of the plain. The ion ratios of Khanmirza plain show the dissolution of gypsum and the saline water infiltration in around of the fault and the plain central. Results of heavy element analysis indicat to high concentration As = 0.08 - 0.11, Co = 0.52 - 0.46, Cd = 0.51 - 0.43, Fe = 17.17 - 60.57, Pb= 1.43 - 0.96 up several times the world standard. Tectonic setting and stratigraphic unites of the khanmirza are the most important factor of the groundwater heavy elements pollution. The evaporative formations of Hormoz in the east, and the clay formations and water persistence in the central part of the basin have caused salinity and accumulation of heavy metal in Khanmirza plain.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hydrogeochemistry
  • ionic ratio
  • Heavy metals
  • Khanmirza aquifer

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 03 شهریور 1400
  • تاریخ دریافت: 03 مرداد 1400
  • تاریخ بازنگری: 26 مرداد 1400
  • تاریخ پذیرش: 03 شهریور 1400