تحلیل‌ فعالیت زمین‌ساختی و ارتباط‌ گسل‌‌ها با خطر زمین‌لغزش در حوضه سد کردستان

نویسنده

گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر

چکیده

حوضه آبخیز سد کردستان با مساحت 15/120کیلومتر مربع ‌در شمال شرقی شهرستان سقز واقع شده است‌. هدف از این تحقیق تحلیل فعالیت زمین‌ساخت حوضه و‌ ارتباط‌ ‌گسل‌ها با خطر زمین‌لغزش با استفاده از مدل ارزش اطلاعاتی است‌. ابتدا منطقه با استفاده از نرم افزار ArcHydro به 15زیرحوضه تقسیم و شاخص‌های مورفوتکتونیکی شامل گرادیان طولی رودخانه (SL)‌، عدم تقارن حوضه زهکشی ((AF، هیپسومتریک (‌‌Hi)‌، تقارن توپوگرافی عرضی (T) و نسبت شکل حوضه (‌Bs‌) محاسبه و نتایج ارزیابی آن‌ها با شاخص زمین‌ساخت فعال (IAT) بررسی شد‌. جهت ارزیابی ارتباط گسل‌ها با خطر زمین‌لغزش ابتدا نقشه گسل‌ها و نقشه‌های عوامل موثر بر لغزش با پردازش تصاویر ماهواره‌ای سنجنده لندست 8 و نرم افزار ‌ENVI تهیه و با مشاهدات میدانی بررسی شد‌. سپس با استفاده از مدل ارزش اطلاعاتی نقشه خطر زمین‌لغزش‌ حوضه تهیه و با نقشه گسل‌ها تلفیق و ارتباط بین گسل‌ها و خطر زمین‌لغزش در محیط ArcGIS. 10.3 بررسی شد. نتایج محاسبه شاخص‌های زمین‌ساخت فعال نسبی نشان می‌دهد که 77/77 درصد حوضه‌ از نظر تکتونیکی در کلاس فعال و در مدل ارزش اطلاعاتی 55/55 در‌صد وقوع لغزش‌ها در محدوده خطر ناپایداری زیاد قرار دارد‌. ضرایب فاصله از گسل در هر دو مدل مثبت و بیشترین لغزش‌ها در فاصله کمتر از‌1000متری رخ داده‌ و به علت تکتونیک فعال ارتباط معناداری‌ بین گسل‌ها و مناطق با خطر لغزش بالا در حوضه وجود دارد‌. نتایج نشان داد که مدل ارزش اطلاعاتی‌ از عملکرد بهتری برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش برخوردار است‌. به طور‌کلی تنوع لیتولوژی، توپوگرافی‌، گسل‌های سراسری و محلی فراوان و وضعیت اقلیمی را می‌توان از مهم‌ترین عوامل موثر در رخداد و پراکنش لغزش‌های حوضه ذکر نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Tectonic Activity and the Relationship Between Fault and landslide Hazard in Kurdistan Dam Basin

نویسنده [English]

  • Alireza Ildoromi
Department of Natural Engineering,, Faculty of Natural Resources and Environment, Malayer University
چکیده [English]

Kurdistan dam watershed with an area of 120.15 km2is located in the northeast of Saqez city.The purpose of this study is to analyze the tectonic activity of the basin and the relationship between faults and landslide risk using the information value model. First, the region is divided into 15 sub-basins using ArcHydro software and morphotectonic indexes including Stream Length Gradient Index (SL), Asymmetric Factor (AF), Hypsometric Integra (Hi), Transverse Topographic Symmetry Factor (T) and basin shape ratio (Bs) are calculated and the results are calculated. Their evaluation was evaluated with active tectonics index (IAT). In order to evaluate the relationship between faults and landslide risk, first a map of faults and maps of factors affecting landslides were prepared by processing satellite images of Landsat 8 sensor and ENVI software and field observations. Then, using the information value model, landslide hazard map of the basin was prepared and combined with the fault map and the relationship between faults and landslide risk in ArcGIS. 10.3 environment was reviewed. The results of calculating the relative active tectonics indices show that 77.77% of the basin is tectonically active in the active class and in the information value model 55.55% of the occurrence of landslides is in the range of high instability risk. Distance coefficients from faults in both positive models and most landslides occurred at a distance of less than 1000 meters and due to active tectonics there is a significant relationship between faults and areas with high landslide risk in the basin. The results showed that the information value model has better performance for landslide risk zoning. In general, diversity of lithology, topography, abundant national and local faults and climatic conditions can be mentioned as the most important factors in the occurrence and distribution of landslides.

کلیدواژه‌ها [English]

  • landslide
  • Morphotectonics
  • Fault
  • IRAT Index
  • Kurdistan

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 12 تیر 1400
  • تاریخ دریافت: 21 اسفند 1399
  • تاریخ بازنگری: 03 خرداد 1400
  • تاریخ پذیرش: 12 تیر 1400