ارزیابی کیفیت آب زیرزمینی دشت آبرفتی ارومیه در سامانه‌های آبیاری

نویسندگان

گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

چکیده

کیفیت آب زیرزمینی جهت اهداف آبیاری در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. تحقیق حاضر، با هدف دست یافتن به کیفیت آب زیرزمینی دشت آبرفتی ارومیه، در سامانه‌های آبیاری می‌باشد؛ جایی‌که فعالیت‌های کشاورزی به دلیل افزایش روند خشکسالی در دریاچه ارومیه به آب‌های زیرزمینی وابسته است. در این مطالعه، از داده‌های مربوط به 59 حلقه چاه آب زیرزمینی منطقه مطالعاتی در فصل خشک سال 1397 استفاده شده است. داده‌ها از نظر پارامترهای کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند؛ سپس جهت بررسی تغییرات مکانی آب زیرزمینی و تعیین محدوده مناسب برای استفاده در سامانه‌های آبیاری، از تعدادی شاخص‌های کیفیت آب (PI، MAR، SAR، KR، %Na، RSC و LSI) با استفاده از روش زمین آماری در نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، استفاده گردید. بر اساس نتایج به‌دست آمده، مقادیر مرتبط با پارامترهای کیفی pH، EC، کلسیم، سدیم، کلراید، سولفات، پتاسیم و TDS در حد مجاز می‌باشند؛ درحالی‌که، 5/8% و 17% از چاه‌های آب زیرزمینی منطقه، به‌ترتیب در بی‌کربنات و منیزیم، دارای مقادیر بیش از حد مجاز بر اساس استاندارد سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO, 1994)، می‌باشند. آب زیرزمینی منطقه مطالعاتی، از نظر مقادیر به‌دست آمده برای شاخص‌ SAR، کیفیت عالی و از نظر مقادیر محاسبه شده برای PI و %Na، کیفیت مناسب برای اهداف آبیاری را نشان می‌دهند. مقادیر مرتبط با غلظت MAR، در 6/18% چاه‌ها و مقادیر RSC در تعداد سه نمونه از چاه‌ها، پایین‌تر از حد مجاز می‌باشند؛ در حالی‌که، چاه‌های مطالعاتی منطقه، از نظر مقادیر محاسبه شده برای شاخص KR و LSI، برای آبیاری نامناسب می-باشند. نقشه‌های توزیع مکانی شاخص‌های کیفیت آب زیرزمینی نشان می‌دهد که قسمت مرکزی دشت آبرفتی ارومیه، بهترین زون جهت اهداف آبیاری می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of water quality for irrigation purposes in Urmia alluvial plain (Iran)

نویسندگان [English]

  • Saba Mohammadi
  • Hossein Pirkharrati
department of geology, faculty of science, University of Urmia, Urmia, Iran.
چکیده [English]

The aim of this study is to evaluate suitability of groundwater for irrigation purposes in Urmia alluvial plain, West Azerbaijan, Iran; where agriculture activities are dependent on groundwater because of increasing drought trend in Lake Urmia. Fifty-nine water samples from groundwater were selected during dry season in 2018 and analyzed for water quality parameters. The present study was carried out to investigate the spatial variability of water quality indices (PI, MAR, SAR, RSC, LSI, KR and %Na) by geo-statistical methods to determine suitable areas for irrigation. Electrical conductivity (EC), pH, calcium, sodium, chloride, sulfate, potassium and TDS concentrations were in permissible limit, while %8.5 and %17 of groundwater wells; in bicarbonate and magnesium, respectively; were higher than acceptable limit within prescribed limits as FAO (1994) for irrigation purpose. The calculated SAR values suggested excellent quality for irrigation. The values of PI and %Na suggest that the groundwater of study area is suitable for irrigation purpose. It shows that concentrations of MAR in %18.6 of wells and RSC values in three of samples, are lower than the permissible limit; Whereas computed values of LSI and KR indicate unsuitable groundwater of study area. The spatial distribution maps of groundwater quality indicated that the central of Urmia plain is the most suitable zone for irrigation purposes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Groundwater
  • Urmia Alluvial Plain
  • Irrigation Purposes
  • Water Quality Indices
  • Spatial Distribution

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 19 اردیبهشت 1400
  • تاریخ دریافت: 17 اسفند 1399
  • تاریخ بازنگری: 08 اردیبهشت 1400
  • تاریخ پذیرش: 19 اردیبهشت 1400