بررسی روند تغییرات کمی سطح آب زیرزمینی دشت فیروزآباد طی سال های 1390-1371

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم و مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 دانشیارگروه مرتعداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

4 کارشناس سازمان آب منطقه‌ای استان فارس

چکیده

آب‌‌زیرزمینی درمناطق خشک و نیمه‌خشک یکی از منابع مهم‌ برای مصارف مختلف محسوب شده که بدلایلی دچار تغییرات کمی و کیفی می‌شود‌. یکی از این مناطق دشت فیروزآباد‌ در غرب استان فارس‌ است که آب‌ زیرزمینی آن، منبع اصلی آب شرب و کشاورزی می‌باشد. در این مقاله تغییرات کمی سطح آب زیرزمینی دشت فیروزآباد که یکی از قطب‌های کشاورزی ایران است، با آزمون من-‌کندال بررسی گردید. نتایج نشان داد که با توجه به هیدروگراف واحد آب زیر‌زمینی دشت فیروزآباد در دوره آماری 90-1371‌‌ در شرق و غرب رودخانه‌،‌ روند کلی تغییرات سطح ایستابی دارای افت مستمر و قابل توجه بوده‌، بطوریکه در شرق دشت بیش از 21 متر و در غرب 83/20 متر سطح تراز آب زیر زمینی افت کرده است‌. البته به علت بارندگی زیاد (678 میلی‌متر‌) در سال 1383‌، نقشه‌ تغییرات عمق سطح آب زیرزمینی سال 85-80 آبخوان، افت کمتری را نشان می‌دهد. تغییرات هیدروگراف واحد دشت فیروزآباد برای دوره 90-85 نیز به شدت افت آب زیرزمینی را نشان می‌دهد، به طوری‌که در کلیه نقاط افت سطح آبخوان دیده می‌شود‌. بیلان آب‌زیر زمینی‌ آبخوان‌ این دشت در دوره آماری مبین آن است که تغییرات حجم ذخیره آبخوان به بدلیل برداشت اضافی در طول دوره آماری به مقدار 5/17میلیون مترمکعب منفی بوده و عامل اصلی افت سطح ایستابی است. این میزان تخلیه عمدتا از چاه‌های بهره‌برداری تامین گردید. با توجه به نقش سازند‌های سخت ‌زمین‌شناسی طراف در تغذیه آبخوان دشت فیروزآباد استفاده از این منبع برای جبران‌ کمبود آب در آینده مقدور نیست. بنابراین باید‌ سایر منابع آبی منطقه از جمله انتقال آب از سدهای‌ تنگاب و هایقر بررسی گردد. بطور کلی در حاشیه ارتفاعات عمق سطح آب بیشتر و به سمت مرکز دشت‌ کاهش می‌یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating of quantitative trend changes in Aquifer water table of Firoozabad plain during1992 -2011

نویسندگان [English]

  • Ghorban VahabzadahKbriya 1
  • Hojjat Delavar 2
  • Jamshid Ghorbani 3
  • MohammadReza Ashrafi 4
2 Graduated from Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Watershed Management
3 Associate Professor, Department of Rangeland Management, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources
4 Expert of Fars Province Regional Water Organization
چکیده [English]

Groundwater in arid and semi-arid areas is one of the important sources for various uses that undergo quantitative changes.One of these areas is Firoozabad plain in the west of Fars province, whose groundwater is the main source of agricultural and drinking water. In this paper ,quantitative change in groundwater level of Firoozabad plain, which is one of the agricultural hubs of iran,were investigated by Mann-Kendal l test.The result showed that according to the unit hydrograph of Firoozabad plain in the statistical period of !992-2011in the east and west of the river, the general trend of water table changes has a continuous ang significant decline,so that in the east of the plain more than 21 Meters and in the west 20.83meters the groundwater level has dropped. However,due to heavy rainfall(678mm) in 2004,the map of groundwater depth changes in the aquifer in 2001-2006shows less decline. Changes in the unit hydrograph of Firoozabad plain for the period 2006-2011 show a sharp drop in groundwater level, so that it can be seen in everywhere of aquifer drop.Groundwater balance of the aquifer of this plain in the statistical period indicate that the change in the volume of the aquifer reserve due to additional harvest(discharge) during the statistical period of 17.5million cubic meters is negative anf is the main cause of water table decline.This discharge was mainly provided by exploitation wells.Due to the role of surrounding geological formations in feeding the aquifer of Firoozabad plain,it is not possible to use this resource to compensate for water shortage in the future. Therefore, other water resources in the region,including water transfer from Tangab and Hayqar dams, should be considered. In general,in the margins of the heights, the water source depth decreases more and decreases towards the center of the plain.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Firoozabad plain
  • Groundwater table
  • Mann-Kendall test
  • unit hydrograph

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 19 فروردین 1400
  • تاریخ دریافت: 11 بهمن 1399
  • تاریخ بازنگری: 04 فروردین 1400
  • تاریخ پذیرش: 19 فروردین 1400