ارزیابی کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت کهریز و مقایسه روند تغییرات آن در طی سال های اخیر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 کارشناس ارشد سازمان آب منطقه ای آذربایجان غربی، ارومیه، ایران

3 دانشجوی دکتری زمین شناسی زیست محیطی، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه

10.22084/nfag.2020.3545

چکیده

دشت کهریز در استان آذربایجان غربی و در امتداد دریاچه­ی ارومیه واقع شده و جزوی از حوضه­ی آبریز دریاچه است. با توجه به نزدیکی این دشت به دریاچه­ و تغییرات سطح آب زیرزمینی در این منطقه، این پژوهش به منظور بررسی کیفیت آب زیرزمینی از نتایج 12 ایستگاه نمونه­برداری در طی سه دوره­ی آبی 89-88، 92-91 و  95-94 دوره­ی خشک (شهریور ماه) به صورت مقایسه­ای استفاده شد. نتایج مطالعات نشان داد تیپ آب در دوره­ی اول سدیک- منیزیک- کلراته بوده و به تیپ کلسیک-کربناته-کلراته تغییر نموده است که نشان از اثر متقابل- آب سنگ در منطقه است. کیفیت آب زیرزمینی برای آشامیدن و کشاورزی نشان داد که در هر سه دوره­ی مذکور بخش شمالی و مناطق منتهی به دریاچه­ی ارومیه به دلیل بالا بودن شوری و مقدار سدیم از کیفیت مطلوبی برخودار نبوده و دارای محدودیت استفاده می­باشند. جهت جریان آب زیرزمینی در منطقه از سمت غرب به سمت دریاچه ارومیه بوده و به همین منوال مقدار هدایت الکتریکی و همگام با آن کل جامدات محلول نیز از سمت غرب به سمت دریاچه افزایش نشان می­دهد. بیشترین میزان همبستگی بین پارامترهای هدایت الکتریکی و کل جامدات محلول مشاهده شد (9/0p) و همچنین یون­ها همبستگی بالایی نشان داده و دارای منشا مشترکی می­باشند. بررسی شاخص­های درصد سدیم، نسبت جذب سدیم، نفوذپذیری، خطر منیزیم و نسبت کیلی نشان دهنده­ی محدودیت کم تا متوسط در استفاده از آب زیرزمینی در سامانه­های آبیاری می­باشند. از عوامل کنترل کننده­ی کیفیت آب زیرزمینی براساس نسبت­های ژئوشیمیایی اثر انحلال کانی­های تبخیری، تبخیر وسیع، احتمال نفوذ آب شور می­باشد. از نظر هدایت الکتریکی 25% نمونه­ها در وضعیت نامطلوبی قرار گرفته­ و برای مناطق شمالی شامل اراضی گل تپه و اراضی جمال آباد، قوشچی و قولنجی محدودیت بالا تا متوسط را نشان می­دهد. بنابراین بکار گرفتن روش­های مختلف مانند آبشویی و اصلاح الگوی کشت مورد نیاز می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment of the groundwater quality resources in the Kahriz plain and comparing its trend over recent years

نویسندگان [English]

  • Hossein Pirkharrati 1
  • roya bahrami nasab 1
  • alireza abasfam 2
  • Zahra Sheikhi 3
1 Department of Geology, Faculty of Science, Urmia University, Urmia, Iran
2 Master of Science in Regional Water Organization of West Azarbaijan, Urmia, Iran
3 Ph.D. Student of Environmental Geology, Department of Geology, Faculty of Science, Urmia
چکیده [English]

Kahriz Plain is located in the West Azarbaijan province along Urmia Lake and is part of the Urmia Lake catchment. Given the proximity of this plain to Urmia Lake and changes in groundwater level in this region, this study aimed to investigate the quality of groundwater from the results of 12 sampling stations during three dry periods (September) of 88-89, 91-92 and 95-94 was used for comparison. The results showed that the water type was Calcic-Magnesium-Chlorate in the first period and changed to Calcic-Carbonate-Chlorate type indicating the interaction of water-rock in the region. Groundwater quality for drinking and agriculture showed that due to high salinity and sodium content in all three periods, the northern part and areas leading to Urmia Lake were not of good quality and had limited use. The direction of groundwater flow in the region is from west to Urmia Lake, and thus the amount of electrical conductivity along with the total soluble solids increases from west to lake. The highest correlation was observed between electrical conductivity parameters and total soluble solids (p

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kahriz
  • Ground water quality
  • Urmia lake
  • Agriculture