اثر تغییر اقلیم بر منابع آب سطحی و زیرزمینی دشت روضه چای

نویسندگان

1 هئیت علمی گروه زمین شناسی دانشگاه ارومیه

2 کارشناسی ارشد، منابع آب، دانشگاه تبریز

3 دانشجو دکتری هیدروژئولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تبریز

10.22084/nfag.2020.21337.1414

چکیده

آب یک منبع آسیب‌پذیر، محدود و حیاتی است. افزایش روزافزون جمعیت جهانی و کاهش منابع آبی، از مهمترین چالش‌های پیش روی بشر امروزی است. منابع آب مستقیما می‌تواند رشد و توسعه اجتماعی و اقتصادی را تحت تاثیر قرار دهد و به‌عنوان زیربنای فعالیت‌های عمرانی محسوب می‌شود. یکی از مهمترین مسائل قرن حاضر، مسئله گرمایش جهانی است، که به دلیل اثر گلخانه‌ای تشدید شده و انتظار می‌رود که موجب تغییراتی در متغیرهای اقلیمی گردد. هدف از این پژوهش بررسی تغییرات جریان آب سطحی و تراز آب زیرزمینی دشت روضه‌چای استان آذربایجان‌غربی بوده بنابراین در این راستا از مدل بارش- رواناب IHACRES و شبکه عصبی مصنوعی استفاده شد. بدین منظور از داده‌های بارش، متوسط دما، جریان آب سطحی رودخانه روضه‌چای و تراز آب زیرزمینی منطقه استفاده گردید. در پژوهش حاضر از سناریوهای اقلیمی 4.5 و 8.5 مدل ACCESS1-0 از مدل‌های گزارش پنجم برای داده‌های بارش و دما در دو دوره‌ی (2020-2052) و (2053-2085) برای بررسی تغییر اقلیم استفاده شد. نتایج نشان داد که در منطقه تغییرات دما تحت سناریوی RCP8.5 بیشتر از سناریوی RCP4.5بوده و بارش در ماه‌های قابل انتظار کاهش می‌یابد. مدل بارش-رواناب در پیش‌بینی جریان رودخانه روضه‌چای در دوره‌ی پایه نسبت به دوره‌ی آتی بهتر جواب داد و ضریب همبستگی بیشتر از 5/0 را نشان داد. در پیش‌بینی تراز سطح آب زیرزمینی با شبکه عصبی مصنوعی نیز مدل در دوره‌ی پایه از عملکرد بهتری برخوردار بود. در نهایت در دوره‌های آینده دور، اثر گازهای گلخانه‌ای دارای سیگنال قوی‌تر بوده و باعث افزایش دما و کاهش بارش بیشتری می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Climate Change on Surface and Groundwater Resources in Rozeh Tea Plain

نویسندگان [English]

  • Esfandiar Abbas Novinpour 1
  • mehri kaki 2
  • Fariba Sadeghi ghdam 3
1 Department of Geology, Urmia University
2 Msc water resource management, Department of Agriculture,Tabriz University
3 Phd student of Hydrogeology, Department of Environment Recourse, Tabriz University.
چکیده [English]

Freshwater is a vulnerable, limited, and vital resource. Today, the increasing global population and declining water resources are one of the most important challenges facing mankind. Water resources can directly affect socio-economic growth and development, they can serve as the foundation for development activities.One of the most important issues of the current century is the issue of global warming, which is exacerbated by the impact of greenhouse gases and is expected to cause changes in climate variables. The purpose of this study was to investigate the changes in surface water flow and groundwater level in the Razavachai plain of West Azarbaijan province. Accordingly, IHACRES runoff rainfall model and artificial neural network were used. For this purpose, precipitation data, mean temperature, surface water flow of Rozhay-Chai River and groundwater level of the region were used.
In the present study, using the ACCESS1_0 model, the fifth report under climate scenarios 4.5 and 8.5, temperature and precipitation variations in two periods (2020–2052), (2053–2085) were investigated.
The results showed that in the region the temperature changes under RCP8.5 scenario were higher than the RCP4.5 scenario and the precipitation decreased in the expected months. The rainfall-runoff model performed better in predicting the flow of the Rozhachai River in the base period than in the next period and showed a correlation coefficient greater than 0.5. The model performed better in baseline prediction of groundwater level with artificial neural network. Finally, in the distant future, the effects of greenhouse gases have a stronger signal and increase temperatures and reduce precipitation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Greenhouse gas
  • Groundwater level
  • RCP scenario
  • Surface water flow