استفاده از روش شباهت به گزینه ایده‌آل فازی در اولویت‌دهی بازسازی معادن با توجه به عوامل طبیعی و فرهنگی (مطالعه موردی: معدن بنتونیت شمال شرق سربیشه، جنوب شرق بیرجند)

نویسندگان

1 زمین شناسی/دانشگاه آزاد اسلامی/ طبس

2 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد طبس

10.22084/nfag.2020.19303.1376

چکیده

اهش مخاطرات برجای مانده از عملیات معدن‌کاری، احیای زمین‌های تحت تأثیر و منابع آبی مصرف شده، کاهش آثار، اطمینان از حفظ منابع محیط زیست، ایجاد ثبات و پایداری در محیط اجتماعی اقتصادی منطقه بعد از پایان فعالیت‌های معدنی و ایجاد کاربری‌های جدید از جمله اهداف بازسازی معادن است. معدن مورد مطالعه در فاصله 50 کیلومتری جنوب شرق بیرجند و در 15 کیلومتری شمال شرق سربیشه واقع است. گزینه‌های مختلفی برای بازسازی نواحی معدن کاری شده پیشنهاد گردیده است که از آن‌جمله می‌توان به جنگل‌کاری و حیات وحش، جاذبه‌های توریستی، کشاورزی، واحدهای مسکونی، مؤسسات آموزشی، تجاری و صنعتی اشاره کرد. معیارهایی همچون توپوگرافی، شیب، ارتفاع، فاضلاب (زه‌کشی)، نزولات، پوشان سنگ، خواص کشاورزی و خواص مهندسی به عنوان معیارهای طبیعی و معیارهایی از جمله موقعیت، دسترسی، اندازه و شکل سایت، شرایط اطراف معدن، مالکیت، نوع و شدت استفاده، خصوصیات مردم بومی، محدودیت‌های مقرراتی و برخورد شرکت با مورد استفاده به عنوان معیارهای فرهنگی جهت ارزیابی روش‌های بازسازی معادن در نظر گرفته می‌شوند. در این پژوهش، انتخاب بهترین روش بازسازی معادن با در نظر گرفتن تمام معیارهای موثر و اظهار نظرهای کارشناسان معدنی در خصوص وزن معیارها و عملکرد هر گزینه نسبت به هر معیار و همچنین با هدف احیای محیط زیست صورت گرفته است. مطابق نتایج پیاده سازی روش TOPSIS فازی بر مبنای معیارهای طبیعی و فرهنگی، ابتدا کشاورزی و سپس جاذبه‌های توریستی به عنوان گزینه های مطلوب برای بازسازی این معدن معرفی می شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Employing the fuzzy TOPSIS method to prioritize the rehabilitation of mines with according to natural and cultural factors (Case study: Northeastern of Sarbisheh bentonite mine, south east of Birjand)

نویسندگان [English]

  • mahdi hoseinabadi 1
  • seyed ali sadabadi 2
1 department of geology/tabas/iran
2 Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Tabas, Iran.
چکیده [English]

Mining restoration operations follow the goals including reduction of the hazards from mining operations, restoring affected lands and consumed water resources, reducing the impacts raised from mining operations, ensuring environmental resources conservation, stabilizing the socioeconomic environment of the area after mining activities, and creating new mining opportunities. This paper aims to provide an appropriate recommendation for the reconstruction of Sarbisheh bentonite mine considering natural and cultural factors using fuzzy TOPSIS linguistic variables. The mine under study is located 50 km southeast of Birjand and 15 km northeast of Sarbisheh. Recently, different scenarios have been proposed for the refurbishment of the mining area among which are the forestry and wildlife, tourist attractions, agriculture, housing, educational, commercial and industrial establishments. Factors like topography, slope, elevation, drainage, descents, rock coverage, agricultural and engineering are considered as natural factors and location, accessibility, site size and shape, conditions of the mine, ownership, type, and intensity of use, behavior of indigenous peoples, regulatory constraints, and the way corporations use them are considered as the cultural factors for evaluating mining reconstruction scenarios. This study aims at selecting the best mine reconstruction method by considering all effective criteria and comments from mining experts regarding the parameters’ weight and the performance of each parameter against each criterion and also with the purpose of environmental protection. Based on the fuzzy TOPSIS method and considering the natural and cultural factors, first agriculture and then tourist attraction were suggested as the preferred options for the reconstruction of this mine.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Restoration of mines
  • prioritize
  • Natural criteria
  • cultural criteria
  • Fuzzy TOPSIS