یافته‌های نوین زمین‌شناسی کاربردی

یافته‌های نوین زمین‌شناسی کاربردی

بررسی عوامل فیزیکی و شیمیایی مؤثر بر تبلور سیلیمانیت - فیبرولیت در سنگ‌های دگرگونی مجموعه همدان، زون سنندج - سیرجان

نویسندگان
1 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران، استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران
2 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران
3 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران
چکیده
این پژوهش به بررسی ویژگی‌های کانی‌شناسی و دگرگونی سنگ‌های حاوی آلومینوسیلیکات با تمرکز بر شیست‌های آندالوزیت–سیلیمانیت دار، هورنفلس‌ها و میگماتیت‌ها در منطقه همدان می‌پردازد. این سنگ‌ها مجموعه‌های کانی‌شناسی متنوعی از جمله کوارتز، مسکویت، بیوتیت، آندالوزیت، سیلیمانیت، فیبرولیت، گارنت، تورمالین و گرافیت را نشان می‌دهند که بیانگر فرایندهای دگرگونی ناحیه‌ای و مجاورتی تحت تأثیر توده نفوذی الوند هستند. آندالوزیت به‌طور گسترده‌ای حضور دارد اما اغلب با سیلیمانیت یا استارولیت همراه است و پورفیروبلاست‌هایی با بافت پوئیکیلوبلاستیک و دگرسانی برگشت‌پذیر به مسکویت و بیوتیت تشکیل می‌دهد. فیبرولیت، که گونه‌ای دانه‌ریز از سیلیمانیت است، از مسیرهای گوناگونی همچون متاسوماتیسم، تغییر شکل و تجزیه بیوتیت، آندالوزیت و گارنت به‌ویژه در نزدیکی دایک‌های پگماتیتی تشکیل می‌شود. سیلیمانیت معمولاً از طریق جانشینی با کمک سیالات از آندالوزیت ایجاد می‌شود و بر اساس مورفولوژی و الگوی رشد خود در چهار نوع بافتی دسته‌بندی می‌گردد. تحلیل پاراژنتیکی شرایط دگرگونی ۲ تا ۳ کیلوبار و دمای 376 تا 617 درجه سانتی‌گراد را نشان می‌دهد. میگماتیت‌ها بافت‌های ذوب جزئی و جدایش کانی را نشان می‌دهند و سیلیمانیت، گارنت و آندالوزیت اغلب به‌صورت پورفیروبلاست در آنها تشکیل شده است. در مجموع، روابط بافتی و کانی‌شناسی، تاریخچه دگرگونی پیچیده و دگرسانی چندشکلی آلومینوسیلیکات‌ها را در این منطقه تأیید می‌کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigation of the Physical and Chemical Factors Controlling Sillimanite–Fibrolite Crystallization in Metamorphic Rocks of the Hamedan Complex, Sanandaj–Sirjan Zone.

نویسندگان English

Ali Asghar Sepahi 1
leili izadi kian 2
Maryam Maleki 3
1 Prof., Dept., of Geology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran, Prof., Dept., of Geology, Faculty of Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Assist. Prof., Dept. of Geology, Faculty of Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
3 M.Sc. Dept. of Geology, Faculty of Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده English

This study examines the mineralogical characteristics and the metamorphic evolution of the aluminosilicate bearing rocks, focusing on andalusite–sillimanite schists, hornfelses, and migmatites in the Hamedan region. These rocks display diverse mineral assemblages, including quartz, muscovite, biotite, andalusite, sillimanite, fibrolite, garnet, tourmaline, and graphite, reflecting both regional and contact metamorphic processes associated with the Alvand Intrusive Complex. Andalusite is widespread but often occurs with sillimanite or staurolite crystals, forming poikiloblastic porphyroblasts that -reflect retrograde alteration to muscovite and biotite crystals. Fibrolite, a fine grained variety of sillimanite, forms through various pathways such as metasomatism, deformation, and the breakdown of biotite, andalusite, and garnet—particularly near pegmatite dikes. Sillimanite commonly develops from fluid assisted replacement of andalusite and is classified into four textural types based on its morphology and growth patterns. Paragenetic analysis indicates metamorphic conditions at pressure of 2–3 kbar and temperatures between 376 to 617 °C. Migmatites show features of partial melting and mineral segregation, with sillimanite, garnet, and andalusite commonly forming as porphyroblasts. Overall, the micro-textural and mineralogical relationships confirm a complex metamorphic history and polymorphic transformations of aluminosilicates in this area.

کلیدواژه‌ها English

aluminosilicate
fibrolite
sillimanite
metamorphism
Hamedan

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 31 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 26 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 30 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش 02 خرداد 1405