زیست‌چینه‌نگاری سازند دلیچای براساس نانوفسیل‌های آهکی در برش ری‌آباد  (شمال شرق شاهرود)

نطقی مقدم, مرضیه; سنماری, سعیده

doi:10.22084/nfag.2026.30636.1662

زیست‌چینه‌نگاری سازند دلیچای براساس نانوفسیل‌های آهکی در برش ری‌آباد (شمال شرق شاهرود)

نویسندگان

مرضیه نطقی مقدم ¹

سعیده سنماری ²

¹ دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

² دانشیار گروه مهندسی معدن، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

10.22084/nfag.2026.30636.1662

چکیده

در این مطالعه، برای بررسی نهشته‌های ژوراسیک حوضه رسوبی البرز، سازند دلیچای در برش چینه‌شناسی ری‌آباد واقع در شمال شرق شاهرود انتخاب شد. سازند دلیچای در این برش 165 متر ضخامت دارد و عمدتاً متشکل از سنگ‌آهک با میان‌لایه‌های شیلی می‌باشد. مطالعات انجام شده منجر به شناسایی 32 گونه متعلق به 19 جنس از نانوفسیل‌های آهکی در سازند دلیچای شد. گونه‌های نانوفسیلی شاخص، زیست زون NJ11 تا مرز زیرین زیست‌زون NJ15b از زون‌بندی زیستی بون و همکاران (1988) را نشان می‌دهند. اولین حضور گونه‌Pseudoconus enigma نشان‌دهنده‌ سن باژوسین پسین برای طبقات پایینی و ابتدای سازند است. در حالی‌که آخرین حضور Lotharingius crucicentralis نشان‌دهنده‌ سن آکسفوردین پسین برای طبقات فوقانی سازند می‎باشد. اولین حضور Ansulasphaera helvetica، Stephanolithion bigotii bigotii، Stephanolithion bigotii maximum و آخرین حضور Stephanolithion bigotii maximum و Pseudoconus enigma از دیگر رخدادهای ثبت شده در سازند دلیچای در برش ری‌آباد هستند. به‌طور کلی، نانوفسیل‌های آهکی شاخص به سن باژوسین پسین تا آکسفوردین پسین برای سازند دلیچای در برش ری‌آباد اشاره دارند.

کلیدواژه‌ها

زیست‌چینه‌نگاری

دلیچای

نانوفسیل‌های آهکی

ژوراسیک

ری‌آباد، شاهرود

عنوان مقاله English

Biostratigraphy of the Dalichai Formation based on calcareous nannofossils in Reyabad section (northeast Shahroud)

نویسندگان English

Marziyeh Notghi Moghaddam ¹

Saeedeh Senemari ²

¹ Assoc. Prof., Dept. of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran

² Assoc. Prof., Dept. of Mining Engineering, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran

چکیده English

In this study, the Delichai Formation in the Reyabad stratigraphic section located northeast of Shahroud was selected to investigation of the Jurassic deposits of the Alborz sedimentary basin. Dalichai Formation in this section with 165 meter thickness, mainly consists of limestone with interbedded shale. Nannofossil studies led to identification of 32 species belong to 19 genera of calcareous nannofossils. Index nannofossil species indicate the NJ11 to lower boundary of NJ15b biozones of Bown et al’s (1988) biozonation. The first occurrence of Pseudoconus enigma indicates an upper Bajocene age for the lower and beginning of the formation. While the last occurrence of Lotharingius crucicentralis indicates an upper Oxfordian age for the upper layers of this formation. The first occurrence of Ansulasphaera helvetica, Stephanolithion bigotii bigotii, Stephanolithion bigotii maximum, and the last occurrence of Stephanolithion bigotii maximum and Pseudoconus enigma are among other recorded occurrences in the Delichai Formation in the Reyabad section. In general index calcareous nannofossils point to upper Bajocian - upper Oxfordian for Dalichai formation in the Reyabad section.

کلیدواژه‌ها English

Biostratigraphy

Dalichai

Calcareous nannofossils

Jurassic

Reyabad, Shahroud

Aghanbati, A. (2004) Geology of Iran. Geological Survey of Iran, 606 p. (in Persian)

Alavi, M. (1991) Sedimentary and structural characteristics of the Paleoc-Tethys remnants in northeastern Iran. Geological society of America Bulletin, 103: 983-992.

Alavi, M. (1996) Tectonostratigraphic synthesis and structural style of the Alborz montains in northern Iran. Journal of Geodynamics, 21(1): 1-33.

Applegate, J. L., and Bergen, J. A. (1989) Cretaceous calcareous nannofossil biostratigraphy of sediments recovered from the Galicia Margin, ODP Leg 103. Proceedings of the ODP. Scientific Results, 103: 293-348.

Applegate, J. L., Bergen, L. A., Covington, J. M., and Wise, S. W. (1989) Lower Cretaceous calcareous nannofossils from cOnlinental margin drill sites off Nonh Carolina (DSDP Leg 93) and Ponugal (ODP Leg 103): a comparison, in Nannofo""ils and their applications (eds Crux, L. A. and van Heck, S. E.), Ellis Horwood, Chichester, 212-222.

Barsan Najjar, M., Hadavi, F., and Notghi Moghaddam, M. (2016) Biostratigraphy of the Dalichai Formation based on Calcareous nannofossils in Ferizi section. Proceedings of the 10th Conference of the Iranian Paleontology Association, Farhangian University of Neyshabur. (in Persian).

Bolourchi, M. H. (1975) Etude geologique de la region d Avaj (NW de lIran). Geological Survey of Iran, Report No. 45: 1-233.

Bown, P. R. (1993) New holococcoJiths from the Toarcian-Aalenian (Jurassic) of northern Germany. Senckenhergiana Lethaea, 73: 407-419.

Bown, P. R., Cooper, M. K. E., and Lord, A. R. (1988) A calcareous nannofossil biozonation scheme for early to mid Mesozoic. Newsletters on stratigraphy, 20: 91-114.

Bown, P. R., and Young, J. R. (1998) Techniques, In: Bown, P. R (Eds.), Calcareous Nannofossil Biostratigraphy. Chapman and Hall, London, 16- 28. https://10.1007/978-94-011-4902-0_2.

Bralower, T. J. (1987) Valanginan to Aptian calcareous nannofossil stratigraphy and correlation with the upper M-sequence magnet anomalies. Marine Micropaleontology, 11: 293-310.

Bralower, T. J., Monechi, S., and Thierstein, H. R. (1989) Calcareous nannofossil zonation of the Jurassic-Cretaceous boundary interval and correlation with the geomagnetic polarity timescale. Marine Micropaleontology, 14 (1-3): 153-235.

Dehbozorgi, A., Sajjadi, F., and Hashemi, H. (2013) Middle Jurassic palynomorphs of the Dalichai Formation, central Alborz Ranges, northeastern Iran: Paleoecological inferences, Science China Earth Sciences, 56 (12): 2107-2115. https://doi.org/10.1007/s11430-013-4697-z.

Ghasemi-Nejad, E., Sabbaghiyan, H., and Mosaddegh, H. (2012) Paleobiogeographic implications of late Bajocian-late Callovian (Middle Jurassic) dinoflagellate cysts from the Central Alborz Mountain, northern Iran. Journal of Asian Earth Sciences, 43: 1-10. https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2011.08.006.

Hashemi Yazdi, F., Sajjadi, F., and Dehbozorgi, A. (2015) A new lycophyte miospore species from the Middle Jurassic of Iran. Revista Brasileira de Paleontologia, 18(2): 251-260. https://doi.org/10.4072/rbp.2015.2.06.

Mafi, A., Ghasemi-Nejad, E., Ashouri, A., and Vahidi-Nia, M. (2013) Dinoflagellate cysts from the upper Bajocian- lower Oxfordian of the Dalichai Formation in Binalud Mountains (NE Iran) their biostratigraphical and biogeographical significance. Arabian Journal of Geosciences, 7(9): 3683-3692. https://doi.org/10.1007/s12517-013-0976-4.

Medd, A. W. (1982) Nannofossil zonation of the English Middle and Upper Jurassic. Marine Micropaleontology, 7: 73-95. https://doi.org/10.1016/0377-8398(82)90016-0.

Majidifard, M. R. (2003) Biostratigraphy, lithostratigraphy, ammonite taxonomy and microfacies analysis of the Middle and Upper Jurassic of northeastern Iran: University of Wuerzburg, Ph.D. Thesis, 201 pp.

Perch-Nielsen, K. (1985) Plankton Stratigraphy “Cenozoic Calcareous Nannofossils”, In: Bolli, H. M., Saunders, J. B., and Perch-Nielsen, K (Eds.), Plankton Stratigraphy. Cambridge University Press, 427–554.

Seyed-Emami, K., Schairer, G., and Bolourchi, M. H. (1985) Ammoniten aus der unteren Dalichy - Formation (oberes Bajocium bis unteres Bathonium) der Umgebung von Abe - Garm (Avaj, NW - Zentraliran), Zitteliana, 12: 57-85.

Seyed-Emami, K., Schairer, G., and Alavi-Naini, M. (1989) Ammoniten aus der unteren Dalichy - Formation (Unterbathon) ostlich von Semnan (SE - Alborz, Iran), Muncher Geowiss. Abhandlungen, A. 15: 79-91.

Seyed-Emami, K., Schairer, G., and Zeiss, A. (1995) Ammoniten aus der Dalichai - Formation (Mittlerer bis Oberer Jura) und der Lar - Formation (Oberer Jura) N Emamzadeh - Hashem (Zentralalborz, Nordirn). Mitteilungen der Bayerische Staatssammlung für Paläontologie und Historiche Geologie, 35: 39-52.

Seyed-Emami, K., Schairer, G., and Behroozi, A. (1996) Ammoniten aus dem oberen Bajoc (Mittlerer Jura) des SE-Koppeh dagh und SEAlborz (NE-Iran). Mitteilungen der Bayerische Staatssammlung für Paläontologie und Historiche Geologie, 36: 87-106.

Shiri, R., Hadavi, F., and Sajjadi Hazaveh, F. (2019) Biostratigraphy of the Delichai Formation based on calcareous nannofossils in th10.1007/s12517-021-08856-9 e Western Tethys Ocean (Tepal section). Oceanography, 39 (8): 79-86. (in Persian).

Shiri, R., and Hadavi, F. (2021) Calcareous nannofossil biostratigraphy and paleoenvironment of the Dalichai (Lower Cretaceous) Formation (Talu Section) in eastern Alborz Mountains, northern Iran. Arabian Journal of Geosciences 14(23).

Sissingh, W. (1977) Biostratigraphy of Cretaceous calcareous nannoplankton. Geologie en Mijnbouw, 56 (1): 37-65.

Steiger, R. (1966) Die Geologie der West-Firuzkuh-Area (Zentral Elburz/Iran). Geologisches Institute der Eidgenosischen Technischen Hochschule und der Universitat Zürich, 68: 1-145.

Stöcklin, J. (1972) Lexigue Stratigraphique International. Fascicule 3(9b): 1-238.

Stradner, H. (1963) New contributions to Mesozoic stratigraphy by means of nannofossils. Proceedings of the Sixth World Petroleum Congress, Section I, Paper, 4: 167-183.

Thierslein, H. R. (1971) Tentative Lower Cretaceous Calcareous Nannoplankton Zonation. Eclogae Geologicae Helveriae, 64: 459-488.

Thierstein, H. R. (1976) Mesozoic Calcareous Nannoplankton biostratigraphy of marine sediments. Mar. Micropaleontol, 1: 325-362. https://doi.org/10.1016/0377-8398(76)90015-3.

Watkins, D. K. (2007) Quantitative analysis of the calcareous nannofossil assemblages from CIROS-1, Victoria Land Basin, Antarctica. Journal of Nannoplankton Research, 29 (2): 130-137.

Wheeler, J. W., and Sarjeant, W. A. S. (1990) Jurassic and Cretaceous palynomorphs from the central Alborz Mountains, Iran. Their significance in biostratigraphy and palaeogeography. Modern Geology, 14(4): 375.

Wilmsen, M., Fürsich, F. T., Seyed-Emami, K., Majidifard, M. R., and Zamani-Pedram, M. (2010) Facies analysis of a large-scale Jurassic shelflagoon: The Kamar-e-Mehdi Formation of east-central Iran. Facies, 56: 59-87. https://doi.org/10.1007/s10347-009-0190-8.

Young, J. R., Bown, P. R., and Lees, J, A. (2020) Nannotax3 website. International nannoplankton association. Retrieved from http://www. mikrotax.org/Nannotax3.