یافته‌های نوین زمین‌شناسی کاربردی

یافته‌های نوین زمین‌شناسی کاربردی

مطالعات زمین‌شناسی، کانی‌شناسی و ژئوشیمی کانسار مس تیپ مانتو چشمه‌تاجی، نوار ماگمایی طرود-چاه شیرین، شمال ایران

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
2 هیئت‌علمی،گروه زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
چکیده
کانسار مس چشمه‌تاجی در نوار ماگمایی طرود-چاه شیرین واقع شده است. پتروگرافی سنگ‎‌های آذرین منطقه شامل گدازه‌های آندزیتی و آندزی-بازالت، سنگ‌های پیروکلاستیک و دایک‌های دیابازی هستند. بر اساس زمان وقوع، دگرسانی‌های کانسار چشمه تاجی به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند: کلریتی شدن اولیه (قبل از کانه‌زایی)، پروپیلیتیک، کربناتی و کلریتی شدن ثانویه (هم‌زمان با کانه‌زایی)، آرژیلیک و اکسیدهای آهن و منگنز (پس از کانه‌زایی). در کانسار چشمه تاجی، کانی‌های درون‌زاد شامل پیریت، کالکوپیریت و بورنیت هستند، کانی‌های برون‌زاد شامل مالاکیت، کریزوکلا، کالکوسیت، کوپریت، دیژنیت و مس آزاد می‌باشند. همچنین، کانی‌های باطله شامل کوارتز، کلسیت و باریت هستند که باریت احتمالاً مربوط به یک فاز کانی‌زایی ثانویه است. بافت‌های موجود در کانه‌سازی شامل رگه‌ای-رگچه‌ای، جانشینی و پرکننده فضای خالی و دانه پراکنده است. تحلیل زمین‌شیمیایی کانسار چشمه تاجی نشان می‌دهد که همبستگی قوی بین مس و گوگرد (r=0.86) ماهیت سولفیدی کانی‌زایی را تأیید می‌کند و وجود نقره نیز در کانی‌های مس‌دار محتمل است؛ همچنین، الگوی عناصر نادرخاکی با غنی‌شدگی LREEs و ناهنجاری منفی یوروپیم، به محیط کمان ماگمایی یا محیط کششی پس از فرورانش اشاره دارد. همانند سایر کانسارهای مشابه این تیپ در دنیا، سه مرحله اصلی برای کانی‌زایی در کانسار چشمه ‌تاجی می‌توان در نظر گرفت. در مرحله نخست فرورانش و رورانش ورقه‌های اقیانوسی، محیطی کششی و آتشفشانی ایجاد کرده که منجر به تشکیل پیریت‎های دانه پراکنده شده است. در مرحله دوم، فاز اصلی کانی‌سازی، سیالات گرمابی غنی از مس، با پیریت واکنش داده و کانی‌های سولفیدی اولیه را تشکیل داده‌اند. در مرحله آخر، هوازدگی و غنی‌سازی سطحی، کانی‌های اکسیدی، کربناتی و سولفیدی ثانویه را به وجود آورده‌اند. بر اساس ویژگی‌های اساسی کانسار چشمه ‌تاجی از جمله سنگ دربرگیرنده، حالت چینه‌کران، کانی‌شناسی و دگرسانی و مقایسه این ویژگی‌ها با ذخایر مس تیپ مانتو (Cu Manto type)، کانسار مس چشمه‌تاجی می‌تواند به‌عنوان یک ذخیره مس تیپ مانتو معرفی شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Geological, Mineralogical, and Geochemical Studies in the Cheshmeh Taji Manto-type Copper Deposit, Toroud-Chah Shirin Magmatic Belt, Northern Iran

نویسندگان English

Zahra Radmehr 1
Farajollah Fardoost 2
1 Masters, Faculty of Land Sciences, Shahroud University of Technology, Shahroud, Iran
2 Faculty member, Department of Economic Geology, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
چکیده English

The Cheshmeh-Taji copper deposit is located in the Turoud-Chah Shirin magmatic arc, situated within Eocene volcanic layers. The petrography of the igneous rocks includes andesitic and andesite-basaltic lavas, pyroclastic rocks, and diabasic dikes.
Alterations in the deposit are divided into three main categories based on timing: primary chloritization (pre-mineralization), propylitic and secondary chloritization (synchronous with mineralization), and argillic and iron-manganese oxides (post-mineralization).
Hypogene minerals include pyrite, chalcopyrite, and bornite, while supergene minerals consist of malachite, chrysocolla, and chalcocite. The main gangue minerals are quartz, calcite, and barite. Mineralization textures include vein-veinlet, replacement, and disseminated types.

Geochemical analysis shows a strong correlation between copper and sulfur (r=0.86), confirming the sulfide nature of the mineralization. The rare earth element (REE) pattern, with LREE enrichment and a negative Europium anomaly, points to a magmatic arc environment.
Three main stages of mineralization are proposed: 1) initial formation of disseminated pyrites, 2) the main phase where copper-rich hydrothermal fluids reacted with pyrite to form primary sulfides, and 3) weathering and supergene enrichment, resulting in secondary oxide and sulfide minerals.
Based on its key features, including the host rock, mineralogy, and alteration, and by comparing these with other similar deposits, the Cheshmeh-Taji copper deposit is classified as a Manto-type copper deposit.

کلیدواژه‌ها English

Chashmeh Taji Copper Deposit
Stratabound
Torud-Chah Shirin Volcanic-Intrusive Belt
Manto-type

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 29 شهریور 1404

  • تاریخ دریافت 04 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 27 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 29 شهریور 1404