تاریخچه رسوب گذاری نهشته های سازند گچساران (برش خرگوشان، آزادراه خرم آباد-پل زال)

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران

2 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشجوی دکتری، رسوب شناسی و سنگ شناسی رسوبی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

10.22084/nfag.2025.30729.1666

چکیده

به منظور بررسی تاریخچه رسوبگذاری سازند گچساران یک برش سطح الارضی از این سازند در آزادراه خرم‌آباد- پل‌زال (جنوب لرستان) انتخاب و مورد نمونه‌برداری قرار گرفته است. این برش با ضخامت 380 متر در 46 کیلومتری جنوب‌غرب خرم‌آباد و در زون زاگرس چین‌خورده واقع شده است. مطالعات سنگ‌شناسی منجر به شناسایی 10 ریزرخساره ژیپس – انیدریت، مادستون آهکی، مادستون آهکی دولومیتی شده، مادستون فنسترال، وکستون بایوکلستی، پکستون بایوکلستی، وکستون تا پکستون االیتی، وکستون تا پکستون پلوییدی، گرینستون بایوکلستی و گرینستون االیتی گردید. شواهد سنگ‌شناسی نشان داد که ریزرخساره‌های ژیپسی – انیدریتی، و مادستون فنسترال مربوط به کمربند رخساره‌ای سبخا (بالای جزر و مدی)، مادستون آهکی، مادستون دولومیتی شده و وکستون تا پکستون پلوییدی مربوط به کمربند رخساره‌ای بین جزرومدی، ریزرخساره‌های وکستون و پکستون بایوکلستی و وکستون و پکستون االیتی مربوط به کمربند رخساره‌ای لاگون و ریزرخساره‌های گرینستون بایوکلستی و گرینستون االیتی مربوط به کمربند رخساره‌ای سد می‌باشند. وجود تپه‌های ماهوری مارنی و تبخیری همراه با رخساره‌های ژیپسی–انیدریتی تأییدی بر محیط بالای جزرومدی (سبخا) برای سازند گچساران در منطقه مورد مطالعه دارد. کمربندهای رخساره‌ای ذکر شده در بخش داخلی یک رمپ کربناته رسوب‌گذاری نموده‌اند. فرآیندهای دیاژنزی غالب در این سازند شامل میکریتی شدن به صورت پوشش نازک اطراف دانه‌ها و میکریتی شدن بیش از اندازه‌ دانه‌ها، نوریختی افزایشی به دلیل تبلور مجدد بلورهای ریز میکرایت به میکرواسپارایت، نوریختی کاهشی در پوسته آلوکم‌ها، تشکیل سیمان حاشیه‌ای هم‌ضخامت به عنوان سیمان نسل اول در اطراف دانه-ها، تشکیل سیمان درشت بلور نسل بعدی در بین دانه‌ها، تشکیل سیمان دروزی درون دانه‌ها، تشکیل فابریک ژئوپتال، ایجاد انحلال و تشکیل تخلخل‌های درون دانه‌ای، بین دانه‌ای، تخلخل قالبی و پناهگاهی، جانشینی از نوع پیریتی و سیلیسی شدن و تراکم فیزیکی و شیمیایی می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sedimentation history of the Gachsaran Formation deposits (Khargoshan section, Khorramabad-Pole-Zal freeway)

نویسندگان [English]

  • Samira Taghdisi Nikbalkht 1
  • Yaghub Nasiri 1
  • Mahdi Badpa 2
  • Mastafa Sedaghatnia 3
1 Assist. Prof., Department of Geology, Faculty of Sciences, University of Gonabad, Gonabad, Iran
2 Assist. Prof., Department of Geology, Faculty of Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Ph. D., student sedimentology and sedimentary rocks, Faculty of Science, Bu Ali Sina University, Hamedan, Iran
چکیده [English]

In order to investigate the sedimentation history of the Gachsaran Formation, a surface section of this formation on the Khorramabad-Pol-Zal freeway (southern Lorestan) was selected and sampled. This section is 380 meters thick and is located 46 km southwest of Khorramabad in the folded Zagros zone. Petrographic studies of microscopic thin sections led to the identification of 10 microfacies: gypsum-anhydrite microfacies, carbonate mudstone, dolomitized carbonate mudstone, fenestral mudstone, bioclastic wackestone, wackestone to packstone, bioclastic grainstone, and oolitic grainstone. The lithological evidence showed that gypsum-anhydrite facies and fenestral mudstone are related to the sabkha facies belt (above the intertidal zone); carbonate mudstone, dolomitized mudstone, and wackestone to pelloidal packstone are related to the intertidal facies belt; microfacies of wackestone and packstone, bioclastic wackestone, and oolitic wackestone are related to the lagoon facies belt; and bioclastic grainstone and oolitic grainstone microfacies are related to the barrier facies belt. The presence of marl and evaporite hills, along with gypsum-anhydrite facies, confirms the upper part of the tidal zone environment (sabkha) for the Gachsaran Formation in the study area, indicating that these facies belts were deposited in the inner part of a carbonate ramp. The dominant diagenetic processes in this formation include micritization as a thin coating around grains and excessive micritization of grains; increased neomorphism due to recrystallization of fine micrite crystals to microasparite; decreased neomorphism in the shell of allochems; formation of equal-thickness marginal cement as first-generation cement around grains; formation of coarse-crystalline cement of the next generation between grains; formation of drusy cement within grains; formation of geopetal fabric; dissolution and formation of intragranular,

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gachsaran Formation
  • Depositional environment
  • Diagenesis
  • Lorestan
  • Zagros

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 13 مرداد 1404
  • تاریخ دریافت: 10 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری: 06 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش: 13 مرداد 1404