منشأ انکلاوهای مافیکی در کوهستان الوند (همدان): شواهدی از داده‌های پتروگرافی و ژئوشیمیایی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

3 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

10.22084/nfag.2025.31075.1677

چکیده

کوهستان الوند یکی از بزرگ‌ترین توده‌‌های باتولیتی در بخش میانی پهنه سنندج-سیرجان است. این مطالعه به بررسی منشاء انکلاو‌های مافیک در دایک‌‌های همزمان با پلوتونیسم در این منطقه می‌پردازد. بر اساس روابط صحرایی و مشاهدات سنگ‌‌نگاری، باتولیت‌الوند از سنگ-‌های مافیک- فلسیک (گابرو، الیوین گابرو، تونالیت، کوارتز دیوریت، کوارتز مونزودیوریت، مونزوگرانیت، سینوگرانیت و گرانیت) و انکلاو‌های مافیک و دایک‌‌های همزمان با پلوتونیسم تشکیل شده است. انکلاو‌ها ریزدانه و مافیک‌تر از سنگ میزبان هستند. آنها انکلاو‌های میکروگرانولار ‌مافیک (MMEs) هستند و دارای ترکیبی از سنگ‌های گرانودیوریتی به دیوریتی می‌باشند. MMEsها عمدتاً بیضوی کشیده، با بلور‌های درشت، مرز‌های واضح با میزبان گرانیتوئیدی و همسو با جهت جریان ماگمای فلسیک هستند. میزبان‌ها از نظر ترکیب گرانیتی می‌باشند. داده‌های ژئوشیمیایی نشان می‌دهد انکلاو‌ها متاآلومینی‌ و میزبان‌ها پرآلومینی هستند و هر دو ماهیت کالک‌آلکالن دارند. نتایج ژئوشیمیایی در نمودار‌های عنکبوتی بهنجار شده نشان می‌دهد که انکلاو‌ها و میزبان‌‌هایشان در LILEs غنی شده‌ و در HFSEها تهی شده‌اند. در الگو‌های بهنجار شده عناصر خاکی کمیاب، غنی شدگی در LREE و تهی شدگی در HREEها دیده می‌شود و غنی‌شدگی در LREE در میزبان‌‌ها بارزتر است. این ویژگی یکی از خصوصیات بارز ماگماهای کالک-آلکالن در محیط قوس آتشفشانی است. در نمودار‌های متمایز کننده محیط‌های تکتونیکی، انکلاو‌ها و میزبان‌ها در جایگاه VAG قرار می‌گیرند. بر اساس مطالعات پتروگرافی و ژئوشیمیایی، انکلاو‌های میکروگرانولار‌مافیک در یک فرآیند اختلاط / آمیختگی ماگمایی به دلیل عدم وجود فابریک‌های رسوبی و بافت‌های کومولیتی، همراه با ویژگی‌‌های اندازه دانه‌بندی متفاوت تشکیل شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Origin of mafic enclaves in the Alvand Mountains (Hamedan): evidence from petrographic and geochemical data

نویسندگان [English]

  • P. Vermazyar 1
  • A. Torkian 2
  • L. Izadi Kian 3
1
2
3
چکیده [English]

The Alvand Mountains is one of the largest batholith masses in the middle part of the Sanandaj-Sirjan zone. This study investigates the origin of mafic enclaves in syn-plutonic dykes in this area. Based on field relationships and petrographic observations, the Alvand batholith is composed of mafic –felsic rocks (gabbro, olivine gabbro, tonalite, quartz diorite, quartz monzodiorite, monzogranite, syen-ogranite and granite) and mafic enclaves and syn-plutonic dykes. enclaves are fine-grained and more mafic than host rock. They are mafic microgranular enclaves (MMEs) and have composition of granodioritic to dioritic rocks. MMEs are mostly elongated ellipsoids, with coarse crystals, clear boundaries with the granitoid host, and aligned with the flow direction of felsic magma. The hosts are granitic in composition. Geochemical data display enclaves are metaaluminous and the hosts are peraluminous, and both are the calc-alkaline in nature. Geochemical results in spider- normalized diagrams indicate enclaves and their hosts are enriched in LILEs and depleted in HFSEs. In the rare earth element-normalized patterns, they show enrichment in LREEs and depletion in HREEs and enrichment in LREEs is more pronounced in hosts. This feature is one of the prominent characteristics of the calc-alkaline magmas in a volcanic arc environment. In discrimination tectonic setting diagrams, enclaves and hosts are plotted on the VAG field. Based on petrographic and geochemical studies, the microgranular mafic enclaves formed in a magmatic mixing/mingling process due to the absence of sedimentary fabrics and cumulative textures, along with different grain size characteristics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Enclave
  • Alvand
  • Sanandaj-Sirjan
  • magmatic mixing

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 02 تیر 1404
  • تاریخ دریافت: 16 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری: 10 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش: 01 تیر 1404