‌بررسی پتروگرافی و ژئوشیمی توده‌های گرانیتوئیدی شمال اهر (جنوب کلیبر) با تاکید بر نقش اثر تتراد در الگوی عناصر نادر خاکی

نویسندگان

1 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشگاه بوعلی سینا

چکیده

تودۀ گرانیتوئیدی شمال اهر در جنوب شهرستان کلیبر و شمال‌غربی ایران واقع شده است. اجزاء این توده اغلب با ترکیب گرانیت ـ کوارتزمونزونیت، میکرودیوریت، مونزونیت، مونزودیوریت و گرانودیوریت پورفیری دارای بافت‌های گرانولار، پگماتیتی، گرافیکی و پرتیتی هستند. گرانیتوئیدهای اکسیدی تیپ I با ماهیت متاآلومین بوده که شامل طیفی از سنگ‌های ساب‌آلکالن تا آلکالن هستند. کانی‌های اصلی این سنگ‌ها شامل کوارتز، آلکالی فلدسپار، پلاژیوکلاز، مسکوویت و بیوتیت است و از کانی‌های فرعی نیز می‌توان به اسفن و زیرکن (آلانیت، آپاتیت و پیروکلر) اشاره کرد که الگوی اثر تتراد را کنترل می‌کنند. الگوی کندریت بهنجار شده REE در گرانیتوئیدهای شمال اهر یک الگوی اثر تتراد تیپ M با بی‌هنجاری شدیدا منفی Eu نشان می‌دهد. اثر تتراد نوع M به عنوان یک ویژگی ژئوشیمیایی که می‌تواند نشاندهندۀ مراحل پایانی تکامل ماگمای گرانیتی همراه با اثر متقابل سیالات هم زیست باشد، در توده‌ها قابل مشاهده است. نسبت‌های Y/Ho و Zr/Hf در سنگ‌های آذرین بازیک تا حدواسط نزدیک به نسبت‌های کندریتی است که نشان دهندۀ رفتار CHARAC این عناصر در چنین مذاب‌هایی است. نسبت‌های Y/Ho و Zr/Hf در سنگ‌های آذرین بازیک تا حدواسط نزدیک به نسبت‌های کندریتی است که نشان دهنده رفتار CHARAC این عناصر در چنین مذاب‌هایی است. نسبت‌های La/Nb و La/Ta رابطه معکوس با اثر تتراد نشان می‌دهند. با افزایش تفریق، نسبت Rb/Sr در سنگ‌ها بیشتر شده و در نتیجه آن اثر تتراد نمونه‌های گرانیتوئیدی شمال اهر در محدوده بالاتری از نسبت‌های Rb/Sr رخ داده است. بررسی نسبت‌های عناصر کمیاب، به‌ویژه دوقلوی ژئوشیمیایی نشان دهنده رفتار non-CHARAC از این عناصر است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Petrographic and geochemical study of the granitoid intrusions north of Ahar (south of Kaleybar) with emphasis on the role of the tetrad effect in the rare earth element patterns

نویسندگان [English]

  • Heydar Asgharzadeh Asl 1
  • Kamal Siahcheshm 1
  • Mohammadreza Hosseinzadeh 1
  • Ebrahim Tale Fazel 2
1 Department of Earth Sciences, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
2 Department of Geology, Bu-Ali Sina university
چکیده [English]

The granitoid intrusions in northern Ahar is located in the south of Kaleibar city, NW Iran. The granitoids are essentially composed of granite, quartz-monzonite, microdiorite, monzonite, monzodiorite, and porphyry granodiorite with granular, pegmatite, graphitic and perthitic textures. The I-type granitoids are shown by meta-aluminous nature and have a range of sub-alkaline to alkaline rocks. The main minerals of these rocks include quartz, alkali feldspar, plagioclase, muscovite, and biotite, and minor minerals composed of titanite, zircon (allanite, apatite, and pyrochlore). The Ahar granitoids chondrite normalized REE pattern shows an M-type tetrad effect pattern with a strongly negative Eu anomaly. This M-type tetrad effect indicate the final stages of granite magma evolution accompanied by interactions with coexisting fluids. The Y/Ho and Zr/Hf ratios in the basic to intermediate igneous rocks are close to the chondrite ratios, which indicates the CHARAC behavior of these elements in the melts. The La/Nb and La/Ta ratios show an inverse relationship with the tetrad effect. With increasing fractionation, the Rb/Sr ratio in the rocks increased, and as a result, the tetrad effect of the granitoid samples of north Ahar occurred in a higher range of Rb/Sr ratio. The study of the trace element ratios, especially geochemical pairs, indicates the non-CHARAC behavior of these elements.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rare Earth Elements
  • Tetrad Effect
  • Geochemical Twins
  • Ahar Granitoids
  • Qaradagh Zone

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 17 خرداد 1404
  • تاریخ دریافت: 17 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری: 11 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش: 17 خرداد 1404