معرفی و تحلیلی بر ساختارهای کمربند چین­ خورده و رانده بزقوش (شمال­ غرب‌‌ایران)

زمانی, بهزاد; کریمی, یحیی

doi:10.22084/nfag.2024.15973.1600

معرفی و تحلیلی بر ساختارهای کمربند چین خورده و رانده بزقوش (شمال غرب‌‌ایران)

نویسندگان

بهزاد زمانی ¹

یحیی کریمی ²

¹ دانشیار گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران، محقق مدعو، دانشگاه استراسبورگ، فرانسه

² دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

10.22084/nfag.2024.15973.1600

چکیده

رشته‌کوه بزقوش در شمالغرب ‌‌ایران و بین استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل قرار دارد. ارتفاعات بزقوش شامل تناوبی از سنگ‎های ائوسن است، که توسط دایک‎های میکرودیوریتی تا مونزونیتی قطع شده‎اند. ‌‌این ارتفاعات بین دو گسل شمالی و جنوبی بزقوش مسدود شده و ‌‌این دو گسل باعث راندگی ‌‌این ارتفاعات به سمت دشت‎های سراب و میانه شده‎اند و در مجموع‌‌‌‌ یک ساختار بالارانده را نشان می‎دهند. در ‌‌این پژوهش ساختارهای مهم رشته کوههای بزقوش با تحلیل و برآورد وضعیت تنشهای امروزی تحلیل شده است. بررسی دادههای دورسنجی و شناسایی ساختارها با کمک نقشههای زمینشناسی موجود در ‌‌این پهنه، ساختارهای متعددی از جمله گسلها (با مکانیسمهای راندگی، نرمال و امتدادلغز)، چینها (تاقدیس و ناودیس) و حوضهها و روراندگیها را در‌‌این محدوده نشان ‌می‌دهد. در‌‌این پژوهش مشخص شده است که گروه گسلهای با سازوکار راندگی دارای امتداد میانگین NE-SW تا E-W و شیب 60 تا 80 درجه میباشند. گسل‌های با سازوکار نرمال عمدتا دارای امتداد میانگین NW-SE و دارای شیب 60 تا 70 درجه هستند. همـچنین گـروه گـسل‌های راستـالغز راستبر با امتداد NNW-SSE دارای شیب نزدیک به قائم می باشند. همچنین جهت رژیم تنش غالب فشاری بصورت NNE-SSW در ‌‌این رشته کوه است. در تمامی نواحی بررسی شده، مشاهده میشود که روند چینخوردگیها با روند گسلهای موجود در مـنطقه مـطابقت داشـته و ‌‌این چینخوردگیها متاثر از گسلها ‌‌ایجاد شدهاند. بررسی و مقایسه نتایج حاصل از تحلیل ساختارها و براورد تنش شکلگیری رشته کوههای بزقوش را قابل مقایسه با مدل تکتونیکی ترافشارش نشان میدهد.

کلیدواژه‌ها

کمربند رانده چین خورده

بزقوش

تنش

تحلیل ساختار

عنوان مقاله English

Structural and tectonical study and nomination of Bozgush fold and thrust belt (NW Iran)

نویسندگان English

B. Zamani ¹

Y. Karimi ²

¹ Assoc. Prof., Dept., of Earth Sciences, Natural Sciences Colleague, University of Tabriz, Tabriz, Iran, Invited researcher on University of Strasbourg, CNRS UMR7063 – ITES, 5 Rue Ren´e Descartes, F-67084, Strasbourg Cedex, France

² M. Sc. (graduated), Dept., of Earth Sciences, Natural Sciences Colleague, University of Tabriz, Tabriz, Iran

چکیده English

Bozgoush Mountains located in northwestern Iran, between the provinces of East Azerbaijan and Ardabil. Bozgoush ranges include of elevation of the Eocene volcanic and volcanoclastic rocks has been cut by monzonite and microdioritic dikes. The topographic elevations are between the northern and southern Bozgush faults and the faults will drift Bozgoush to the Sarab and Mianeh plains, in general show a Pop up structure. In this study, structural analysis and Neostress states of Bozgosh Mountains is used to tectonic study of the mountains. Evaluation of remote sensing data and structural identification using geological maps show various structures in the area such as faults (with a mechanism of thrust, normal and strike-slip), folds (anticline and syncline) and the basins and uplifts. Results of the stress inversion analysis and study of fault geometries and structures within Bozgoush, was used to determine of changes in the structural components during faulting and folding. In this research we find that the thrust faults have mainly NE-SW and E-W strike and 60 to 80-degree dip. Normal faults mainly have NW-SE direction and 60 to 70 degre dip. Also strike-slip faults have NNW-SSE direction and dip is near to vertical. Stress analysis result shown, the direction of compressional stress regime is NNE-SSW. In all studied area fold axis are parallel to the fault directions. Structural analysis and stress analysis results shown formation of this mountain chain compatible with the transpression tectonic model.

کلیدواژه‌ها English

Fold and thrust belt

Bozgush

Stress

Structural analysis

Allen, M. B., Ghassemi, M. R., Shahrabi, M., and Qorashib, M (2003) Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran, Journal of Structural Geology, 25: 659-672.

Angelier, J. & Mechler, P (1977) surun method graphique de recherché des contraints, Bull, Soci. Geol. France, 7, XIX, 6: 1309-1318.

Behrouzi, A., and Amini Azar, M (1371) Geological Quadrangle. 1:100000. Survey of Geology and Explorations of the Iran.

Berberian, M (1994) Natural hazards and the first earthquake catalogue of Iran. Volume 1: Historical hazards in Iran prior to 1900, IIEES, International Institute of Earthquake Engineering and Seismology, Tehran, 669 p.

Burchfiel, B. C (1980) Foreland Fold and Thrust Belts—Review. AAPG Bulletin, 64 (5): 684.

Darvish-zadeh, A (1994) Geology in Iran. Danesh Imoraz Publishing, 825 p. (in Persian).

Faridi, M (2018) Geological report of the Germi Chai region (North of the East Azerbaijan), with an emphasis on the structural geology of the Germi Chai Dam. 125 p. (in Persian).

Hemati, F., Zamani, G. B., Rostai, Sh. and Mokhtari, D (2016-a) evaluation of neotectonic activities of Benaravan fault range based on morphometric indicators, geography and environmental hazards, 6: 87-107 (in Persian).

Hmirestin, J., Raffaele di Cuica, M., A. Cottam, Gonzalo, Z. and Robert, W. H (2020) Fold and thrust belts, structural style, evolution and exploration- an introduction. Geological society, London, special pub., Doi: 10.1144/SP490-2020-81

Hemati, F., Zamani, G. B., Rostai, and Sh. Mokhtari, D (2016-b) investigation of seismic potential of Benaravan fault by deterministic and probabilistic methods, Journal of Geographical Researchs, Number, 4 (32): 69-85 (in Persian).

Jackson, J., Priestley, K., Allen, and M., Berberian, M (2002) Active tectonics of the South Caspian Basin. Geophys. J. Int, 148: 214–245.

McClay, K. R (1992) (Ed.) Thrust tectoctonics. Chapman and Hall London. 447 p.

Noorazer Shekarzadeh, Derikvand, B., and Yasaghi, A (2013) analysis of folding style of Nadir anticline in Eastern-Tape-Dagh subzone, 15th conference of Geological Society of Iran.

Ortner, H., Reiter, F. and Acs, P (2002) Easy handling of tectonic data: the programs TectonicVB for Mac and TectonicFP for Windows. Computer s and Geosciences, 28: 1193 - 1200.

Ramsay, M. & Lisle, A (2000) Modern structural geology, Vol. 3, Academic press, 799 p.

Samani, N (1375) Basics of Structural Geology, Shiraz University Press, first edition (in Persian) 248 p.

Sharifi, R., and Zamani, G., B (2009) Introduction of south Ahar thrust. Conference of Geological Society of Iran.

Stephansen, S. and Zang, W (2010) Stress Field of the Earth's Crust, Springer publishing, 425p.

Tatar, M (2018) the preliminary report of the earthquake of November 17, 2018, Turkmenchai (Sarab) with Momentum magnitude 5.9, Research Institute of Seismology and Earthquake Engineering (in Persian).

Tuorcut, J., and Shobert, W (2003) Geodynamics, 425 p.

Zamani, B., and Masson, F (2014) Recent Tectonics of East (Iranian) Azerbaijan from stress state reconstructions, Tectonopysics, 611: 61-82.

Zamani, G. B (2016) Tectonics of E-Azerbaijan plateau as indicted by stress analysis modelling in plate tectonics, Lambert academic publishing, 130 p.

Zamani, G. B (2017) Experimental tectonic modeling of East (Iranian) Azerbaijan, inferred from stress pattern. Model. Earth Syst. Environ. 3: 605–613, DOI 10.1007/s40808-017-0321-0.

Zamani, G., B. and Masson, F (2014) recent tectonics of East (Iranian) Azerbaijan from stress state reconstructions, journal of tectonophysics, 611: 61-82.

Zamani, G., B (2013) Azerbaijan tectonic model, Journal of Earth Sciences, Survey of Geology and Mineral Exploration of Iran, 87: 41-50. (in Persian).

Zamani, G., B (2013) Recent tectonic model of Azerbaijan (North of Tabriz fault and south of Aras), Journal of Earth Sciences, Survey of Geology and Mineral Exploration of Iran, 10: 415-435 (in Persian).