بررسی ویژگی های گوهرشناسی فلوریت های معدن کمرمهدی طبس و مقایسه آن با معدن قارئاوا در سقز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

چکیده

کانسارهای فلئوریت ایران غالباً در آهک­های تریاس تشکیل شده­اند. از جمله این کانسارها می­توان به کانسار فلئوریت کمرمهدی و قارئاوا اشاره کرد. معدن فلوریت کمر­مهدی در جنوب­غرب شهر طبس و معدن فلوریت قارئاوا در جنوب­شرق سقز قرار دارد. پس از بازدید­های اولیه با توجه به تنوع رنگ و میزان شفافیت ماده معدنی، نمونه­های مناسب جهت تراش انتخاب شدند. رنگ نمونه­های انتخابی قارئاوا آبی و نمونه­های کمر­مهدی ارغوانی و صورتی کم­رنگ به­همراه سبز کم­رنگ است. نمونه­های هر دو معدن دارای جلای شیشه­ای با شدت اسپلندنت، خاصیت فلورسانس و خاصیت نوری از نوع Aggregate (Agg) هستند. هم­چنین میزان ضریب­شکست نمونه­های قارئاوا 42/1 تا 44/1 و نمونه­های کمرمهدی 41/1تا 44/1 است. درجـه پاکی نـمونه­های کمر­مهدی (Highly included) HI اسـت، در حالی­که نمونه­های قارئاوا درجه پاکی (Sightly included) SI تا (Highly included) HI دارند. بنابراین فلوریت­های قارئاوا از لحاظ شفافیت و درجه پاکی کیفیت گوهری بالاتری دارند. به واسطه حساسیت این کانی در برابر حرارت و سختی پایین آن، با آزمایش روش­های متعدد بهترین روش و ابزار برای تراش شناسایی شد. با توجه به بررسی­های انجام شده استفاده از تیغه­های نازک­بر 3/0 میلی­متر در مرحله برش، دیسک ساب 240 جهت ساب، سمباده 360 جهت خش­گیری و سمباده­های 900، 2000 و 5000  جهت صیقل دادن بهترین راهکار در تراش فلوریت­ها به شیوه فانتزی و کابوشن می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Gemological characterization of flourite from Kamar Mehdi mine in Tabas and its comparison with Qarava mine in Saqez

نویسندگان [English]

  • R. Sheikhi
  • B. Rahimzadeh
  • M. Gorbani
چکیده [English]

Most of fluorite mines in Iran were formed in the Triassic limestones. The Kamar-Mehdi fluorite mine located in the SE of Tabas and Qarava fluorite mine in SE of Saqqez, respectively. Following the field observation, samples were selected according to the colors and transparency. Samples of Qarava mine is blue and Kamar Mahdi are purple, low pink and low green. Sample luster of the two mines are vitreous with spelendent intensity. All samples from two mines show fluorescence characteristion and aggregate (Agg) optical properties. The reflective index rate of Qarava and Kamar Mahdi samples are 1.43 and 1.42- 1.44, respectively. Kamar-Mehdi clarity grading samples are HI (Highly included), while samples Qarava is clarity grading SI (Sightly included) to HI (Highly included). Also Qarava fluorites are transparency and clarity grading higher gem quality. Because of fluorite sensitivity to heat and its low hardness, several different ways were tested to find the best cutting process and cutting tools. With respect to our lab experiences, using the 0.3 mm cutting blade in the cut step, 240 mesh disk abrasion, 360 mesh polisher to scratch-making and 900, 2000 and 5000 mesh polishers for polishing are the best tools in Cabochon and Fantasy cutting of flourite.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fluorite
  • Gem
  • Kamar Mehdi-Tabas
  • Qahrava-Saqez

[1] آقانباتی، ع (1383) زمیــن­شـناسـی ایـران، سـازمـان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 586 ص.

[2] اصغرپور، ح (1385) زمین­شناسی کانی­شناسی و ژنز کانسار فلوریت کمر­پشت. پایان­نامه کارشناسی­­ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، 122 ص.

[3] پیروزی، م.، قادری، م.، رشیدنژاد، ن. م.، راستاد، ا (1388) شواهد تازه­ای از کانه­زایی، درونزادی و شاره­های درگیر در کانسار فلوریت چینه کران کمرمهدی، جنوب باختری طبس. مجله بلور­شناسی و کانی­شناسی ایران­، سال هفدهم، شماره 1، 94-83.

[4] علیرضایی، س (1366) پژوهش در چینه­شناسی و چگونگی پیدایش کانسارهای فلئور، سرب، باریم در تریاس شرق البرز مرکزی، دانشگاه تهران.

[5] قشلاقی، ا.، مر، ف (1385) تشخیص نحوه رخداد و مراحل تشـکیل مــعادن فلوریت پیناوند بر اسـاس داده­هـای زمین­دماسنجی و عناصـر نادر خاکی. مجله بلورشـناسی و کانی­شناسی ایران، دوره 14شماره 2، 338- 325.

[6]  گزارش سازمان زمین­شناسی منتشر شده در وب سایت با آدرس صفحه:       

http://www.ngdir.ir/minemineral/PMineMineralChapterDetail.asp?PID=6329

[7] مجیدی، ر (1388) اطلس جامع گوهرشناسی، انتشارات کسما، 159ص.

[8] مصلحی، م (1392) بررسی سیالات درگیر و ژئوشیمی کانسار فلوریت قهرآباد سلیمان، جنوب­ شرق سقز، استان کردستان. پایان­نامه کارشناسی­ارشد، دانشگاه بوعلی­سینا، 165 ص.

[9] نظام­پور، م. ه (1394)، تعیین ذخیره فلوریت باقی­مانده در محدوده شماره یک معدن کمر­مهدی طبس، شرکت آرین زمین، 84 ص.

[10]    وهاب­زاده، ق.، خاکزاد، ا.، رسا، ا.، موسوی، م. ر (۱۳۸۶) جنبه­های گوهری و زینتی کانی فلوریت معادن فلوریت البرز مرکزی. اولین همایش زمین­شناسی زیست محیطی و پزشکی، تهران، دانشگاه شهید بهشتی.

[11] Bastin, E. S (1931) the fluorspar deposits of Hardin and Pope Counties Vol: Illinois State Geological Survey. Bulletin No. 58, 145p.

[12] Donoghue, M (2006) Gems. Elsevier, 937 p.

[13] Julg, A., Ozias, Y (1985) Stabilization of complex ions by the crystal field: CO 3 2− , NO 3  , O 3  , [(OH)4]4−, [(OH)3F]4−, [(OH)2F2]4−.Physics and Chemistry of Minerals, 5: 307-310.

[14] Nassau, K (1983) the Physics and Chemistry of Color: the fifteen causes of color. Wiley, New York, Admirably lucid, 454 p.

[15] Nassau, K (1984) Gemstone Enhancement. London and Boston (Butterworths), 221p.

[16] Thomas, M. M., Ilene M. R., Mary L. J., John, M. K., James E. S (1997) A Contribution to Understanding the Effect of Blue Fluorescence onthe Appearance of Diamonds: Gem & GEMOLOGY, 4:244-259.